เคยไหมที่ตั้งใจจะสร้างนิสัยใหม่ เช่น ออกกำลังกาย แต่ก็ทำๆ หยุดๆ หรือล้มเลิกไปเมื่อเจอปัญหา? หรือรู้สึกว่าการทำตามเป้าหมายมันยากเกินไป? นั่นอาจเป็นเพราะคุณมีความเชื่อมั่นในตัวเองต่ำ (Self-efficacy) แต่อย่าเพิ่งกังวลไป เพราะความเชื่อมั่นเป็นสิ่งที่สร้างและพัฒนาได้ด้วยการฝึกฝน
หากคุณมีความเชื่อมั่นในตัวเองต่ำ อาจรู้สึกว่าขาดแรงจูงใจ ทำไปสักพักก็รู้สึกว่าไม่เห็นผล เป้าหมายดูห่างไกล และไม่รู้จะพยายามไปทำไม แต่โชคดีที่นักจิตวิทยาได้ศึกษาเรื่องนี้ไว้มากมาย และมีงานวิจัยที่บอกวิธีสร้างและรักษาความเชื่อมั่นในตัวเองได้
ความเชื่อมั่นในตัวเองคืออะไร?
ความเชื่อมั่นในตัวเอง (Self-efficacy) คือความเชื่อว่าคุณสามารถทำสิ่งต่างๆ ให้สำเร็จได้ เป็นความรู้สึกคล้ายกับความมั่นใจ แต่ไม่ใช่ความมั่นใจแบบไม่มีเหตุผล แต่เป็นความรู้สึกของการมุ่งมั่น มีวินัย และมีแรงจูงใจ เมื่อคุณมีความเชื่อมั่นในตัวเองสูง คุณจะเชื่อว่าคุณทำได้ ไม่ว่าสิ่งนั้นจะเป็นอะไร อาจเป็นการเริ่มต้นการเดินทางที่ยาวไกล แต่คุณรู้ว่าคุณจะไปถึงจุดหมาย มองอุปสรรคเป็นแค่เนินเล็กๆ ไม่ใช่กำแพงขวางกั้น และถ้าเจอปัญหา คุณจะหาวิธีแก้ไขได้
ความเชื่อเหล่านี้ไม่ได้ติดตัวมาตั้งแต่เกิด หรือได้มาเพราะโชคช่วย แต่สร้างขึ้นได้จากการฝึกฝนและประสบการณ์ หัวใจสำคัญของความเชื่อมั่นในตัวเองคือการเชื่อว่าคุณสามารถควบคุมสิ่งที่คุณทำได้ และควบคุมสิ่งรอบตัวคุณได้บ้าง หากมีพายุหิมะในวันที่คุณตั้งใจจะไปยิม คุณจะไม่ยอมแพ้และเลิกออกกำลังกายไปทั้งอาทิตย์ แต่คุณอาจจะเปลี่ยนตาราง หรือออกกำลังกายที่บ้าน หรือแค่เตือนตัวเองว่าแผนการระยะยาวของคุณยังคงดำเนินต่อไปได้
วิธีสร้างความเชื่อมั่นในตัวเอง
- ชื่นชมตัวเองเมื่อทำสำเร็จ แม้จะเป็นเรื่องเล็กน้อย ความสำเร็จในอดีตเป็นเชื้อเพลิงสำหรับความสำเร็จในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กๆ น้อยๆ อย่างการไปยิม หรือโครงการใหญ่ๆ อย่างการวิ่ง 5K การทำสำเร็จจะทำให้คุณรู้ว่าคุณสามารถทำตามแผนได้ วิ่งได้ไกลกว่าที่คิด และรู้ว่าความรู้สึกของการทำสำเร็จนั้นเป็นอย่างไร
- มองหาเรื่องที่น่าภูมิใจในกระบวนการ แม้จะไม่สำเร็จตามเป้าหมาย แต่ก็ยังมีเรื่องที่น่าภูมิใจ เช่น ยกน้ำหนักได้มากขึ้น หรือวิ่งได้ในสภาพแวดล้อมที่ท้าทาย หรือแม้แต่การไปยิมได้ในวันที่ไม่อยากไป ก็ควรชื่นชมตัวเอง
- สร้างแรงจูงใจด้วยการดูตัวอย่างความสำเร็จของคนอื่น เลือกคนที่สร้างแรงบันดาลใจให้คุณ บางคนอาจได้แรงบันดาลใจจากนักกีฬาระดับโลก แต่บางคนอาจรู้สึกว่าพวกเขาอยู่ไกลเกินเอื้อม ในกรณีนี้ การมองหาคนที่ใกล้เคียงกับคุณในด้านทักษะหรือประสบการณ์อาจเป็นประโยชน์มากกว่า
- มองหาคนที่ให้กำลังใจคุณ การเชื่อมั่นในตัวเองไม่จำเป็นต้องทำคนเดียว เพื่อนที่ยิมสามารถให้กำลังใจคุณได้ เช่นเดียวกับที่ปรึกษา โค้ช ที่ทำให้คุณรู้สึกว่าคุณทำได้ ถ้าคนที่คุณไว้ใจเชื่อว่าคุณทำได้ คุณก็จะเริ่มเชื่อเช่นกัน
- จินตนาการถึงความสำเร็จ (และความล้มเหลว) เมื่อพยายามทำตามเป้าหมาย การรู้ว่าเส้นทางนั้นจะนำไปสู่ที่ใดก็ช่วยได้ ลองจินตนาการว่าการไปถึงเป้าหมายจะเป็นอย่างไร จะรู้สึกอย่างไรเมื่อทำสำเร็จ นอกจากนี้ ลองจินตนาการถึงสถานการณ์ที่คุณอาจทำไม่ได้ชั่วขณะ จะรู้สึกอย่างไรหากได้รับบาดเจ็บ หรือการพักร้อนทำให้คุณเสียแผน หรือเพื่อนที่ยิมไม่สามารถมากับคุณได้ แผนของคุณใหญ่พอที่จะผ่านอุปสรรคเหล่านี้ไปได้ แต่การคิดถึงพวกมันล่วงหน้าและวางแผนวิธีจัดการกับพวกมันจะช่วยได้ เมื่อถึงเวลา คุณจะไม่ลังเลที่จะทำตามแผน
ข้อคิดส่งท้าย
เรามองว่า การสร้างความเชื่อมั่นในตัวเองเป็นเหมือนการเติมพลังใจให้พร้อมเผชิญหน้ากับทุกความท้าทาย ไม่ว่าเป้าหมายของคุณจะเล็กหรือใหญ่ การเริ่มต้นจากสิ่งเล็กๆ น้อยๆ ชื่นชมความสำเร็จ และเรียนรู้จากความล้มเหลว จะช่วยให้คุณค่อยๆ สร้างความเชื่อมั่นและก้าวไปสู่เป้าหมายที่ตั้งไว้ได้ สำหรับใครที่กำลังรู้สึกท้อแท้ ลองนำวิธีเหล่านี้ไปปรับใช้กันดูนะครับ รับรองว่าคุณจะค้นพบศักยภาพที่ซ่อนอยู่ในตัวเองอย่างแน่นอน
ที่มา: lifehacker.com
